Filtr EPA a HEPA – różnice, klasy filtracji i który wybrać
Filtr EPA i filtr HEPA to filtry wysokoskuteczne z tej samej rodziny, sklasyfikowane w normie EN 1822 – różni je poziom skuteczności. Filtry EPA (klasy E10-E12) zatrzymują od 85% do 99,5% najbardziej przenikliwych cząstek, a filtry HEPA (klasy H13-H14) od 99,95% do 99,995%. W praktyce EPA wystarcza tam, gdzie liczy się dobra filtracja przy niższym oporze przepływu, a HEPA stosuje się tam, gdzie wymagana jest niemal absolutna czystość powietrza.
Poniżej wyjaśniamy różnicę na podstawie klas filtracji, pokazujemy tabelę porównawczą i podpowiadamy, którą klasę wybrać do wentylacji, pomieszczeń czystych i procesów przemysłowych.
Spis treści
- Czym różni się filtr EPA od HEPA
- Klasy filtracji EPA i HEPA – tabela
- Norma EN 1822 i reklasyfikacja z 2010 roku
- Filtr EPA czy HEPA – który wybrać?
- EPA i HEPA w zastosowaniach przemysłowych
- FAQ
Czym różni się filtr EPA od HEPA
Skróty pochodzą od angielskich nazw opisujących skuteczność. EPA (Efficient Particulate Air) to filtr o wysokiej skuteczności, a HEPA (High Efficiency Particulate Air) to filtr o skuteczności bardzo wysokiej. Oba należą do grupy filtrów wysokoskutecznych opisanych normą EN 1822 i oba zatrzymują cząstki, których nie wyłapią filtry wstępne (G4, M5) ani dokładne (F7, F9).
Kluczowa różnica to poziom skuteczności mierzony dla najtrudniejszych do zatrzymania cząstek (MPPS – Most Penetrating Particle Size, zwykle 0,1-0,25 µm). Im wyższa klasa, tym mniejszy procent cząstek przenika przez filtr – ale też tym większy opór przepływu, a więc wyższe zużycie energii wentylatora. Dlatego wybór między EPA a HEPA to zawsze kompromis między czystością powietrza a kosztem eksploatacji.
Klasy filtracji EPA i HEPA – tabela porównawcza
Norma EN 1822 dzieli filtry wysokoskuteczne na trzy grupy: EPA, HEPA i ULPA. Skuteczność podaje się dla cząstek MPPS.
| Grupa | Klasa | Skuteczność (MPPS) | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| EPA | E10 | ≥ 85% | wstępny stopień w oczyszczaczach, wentylacja komfortu |
| E11 | ≥ 95% | wentylacja, oczyszczacze, ochrona nagrzewnic i chłodnic | |
| E12 | ≥ 99,5% | czystsze pomieszczenia, filtracja wtórna przed HEPA | |
| HEPA | H13 | ≥ 99,95% | pomieszczenia czyste, farmacja, sale operacyjne, laboratoria |
| H14 | ≥ 99,995% | cleanroom o wysokiej klasie, produkcja sterylna, elektronika | |
| ULPA | U15 | ≥ 99,9995% | mikroelektronika, produkcja półprzewodników |
Wartości progowe skuteczności integralnej wg normy EN 1822. Szerzej w artykule klasy filtracji powietrza – G4, F7, F9, HEPA, EPA.
Norma EN 1822 i reklasyfikacja z 2010 roku
Wiele nieporozumień wokół EPA i HEPA bierze się ze zmiany klasyfikacji. Do 2009 roku klasy H10, H11 i H12 nazywano potocznie filtrami HEPA. Nowelizacja normy EN 1822:2009 (obowiązująca od 2010 roku) przeniosła te klasy do grupy EPA jako E10, E11 i E12, a nazwę HEPA zarezerwowała wyłącznie dla klas H13 i H14. Dlatego filtr opisywany dawniej jako HEPA H11 to dziś filtr EPA E11 – ta sama skuteczność, inna nazwa grupy.
Druga istotna zmiana to sposób pomiaru. EN 1822 mierzy skuteczność dla cząstek MPPS – najbardziej przenikliwych, a nie dla umownych 0,3 µm, jak w starszych normach. To rygorystyczniejsze podejście, dlatego filtr spełniający EN 1822 daje realną, a nie deklaratywną gwarancję skuteczności.
Filtr EPA czy HEPA – który wybrać?
Nie ma jednej odpowiedzi – decyduje wymagana czystość powietrza i akceptowalny opór przepływu. Poniższe porównanie ułatwia wybór:
- Wybierz EPA (E11-E12), jeśli celem jest ograniczenie pyłów, alergenów i zabrudzeń w wentylacji komfortu lub ochrona kolejnych elementów instalacji. EPA ma niższy opór, więc mniej obciąża wentylator i zużywa mniej energii.
- Wybierz HEPA (H13-H14), jeśli wymagana jest niemal absolutna czystość – w pomieszczeniach czystych, farmacji, salach operacyjnych, laboratoriach czy produkcji sterylnej. Tam różnica między 99,5% a 99,95% ma znaczenie.
- Zwróć uwagę na koszt eksploatacji. Różnica skuteczności między E12 (99,5%) a H13 (99,95%) jest niewielka, ale H13 stawia wyraźnie większy opór. Jeśli aplikacja nie wymaga klasy HEPA, EPA E12 przepuści więcej powietrza przy tej samej mocy – taniej i ciszej.
W układach wielostopniowych EPA i HEPA często współpracują: filtr EPA pełni rolę stopnia wtórnego, chroniąc drogi filtr HEPA i wydłużając jego żywotność.
EPA i HEPA w zastosowaniach przemysłowych
W przemyśle filtry EPA i HEPA montuje się w centralach wentylacyjnych, komorach nawiewnych i skrzynkach filtracyjnych – najczęściej jako filtry kasetowe lub w obudowach na wymiar. Klasę dobiera się do wymagań procesu: farmacja i produkcja sterylna pracują na HEPA H13-H14, a wentylacja hal, ochrona urządzeń czy wstępny stopień oczyszczania zwykle na EPA.
Filtry o najwyższych klasach wymagają potwierdzenia szczelności po montażu – opisujemy to w artykule o badaniu integralności filtrów HEPA. Warto też odróżnić filtry HEPA od filtrów absolutnych stosowanych w przemyśle – wyjaśniamy to w tekście czym jest filtr absolutny.
Potrzebujesz konkretnej klasy do swojej instalacji? Zobacz nasze filtry EPA i filtry HEPA – także w wykonaniu na wymiar.
FAQ – filtr EPA a HEPA
Nie wiesz, którą klasę filtra dobrać do swojej instalacji?
Doradzimy klasę EPA lub HEPA i wykonamy filtr na wymiar. Napisz z parametrami – przygotujemy wycenę.